Het plan van de sociale partners om de AOW te koppelen aan inkomen, is ontluisterend. De drijfveren erachter zijn onduidelijk, maar de belangrijkste is waarschijnlijk: “We kunnen bést wel overeenstemming bereiken hoor!”.
In het kort is het plan: iedereen die minder dan bedrag X verdient mag op zijn 65e al met pensioen. De rest pas op zijn 67e. Over X zijn ze het nog niet eens, maar dat ligt rond een modaal salaris.
Waarom het een slecht plan is:
- Het gaat er vanuit dat mensen met zware beroepen het minste verdienen. Huh? En vrachtwagenchauffeurs, kraanmachinisten, onderwaterlassers, stratenmakers?
- De inkomensgrens is veel te hoog, waardoor de beoogde besparing niet gerealiseerd wordt. De grens bij modaal betekent dus dat er voor 50% van de mensen niets verandert. En dus bespaar je maar de helft
- Het ademt uit: als je weinig verdient, zul je vast geen plezier in je werk hebben en kun je maar beter snel stoppen
Maar ook het plan van de regering is slecht uitvoerbaar. Daarbij worden de zware beroepen ontzien. De sociale partners moeten nog met een lijst komen, maar ook hierbij drie kantekeningen:
- Wie bepaalt wat zwaar is en wat niet? Zwaar is altijd relatief ten opzichte van je fysieke en mentale vermogens.
- Wat gebeurt er als een functie lichter wordt? Vuilophaler was een zwaar beroep, tegenwoordig maakt men steeds meer gebruik van ondergrondse containers die met een kraanwagen geleegd worden. Schuift de AOW twee jaar op als je werkgever je werk lichter maakt?
- Het is allemaal too little, too late. Als de regeling volledig is ingevoerd (over 20 jaar!) besparen we zo’n EUR 2,5 miljard per jaar. Het AOW tekort bedraagt 1% van het BBP, dat is minimaal 6 miljard euro per jaar. Zie de mooie infograph van NRC met de cijfers.
Een simpele rekensom: EUR 6 miljard tekort op 4,5 miljoen AOW’ers in 2040 betekent dus een korting van EUR 1.300 per jaar per AOW’er. De meest rechtvaardige optie is (analoog aan de Bijstand en de Toeslagenwet) de korting op de AOW inkomensafhankelijk te laten worden. Dat betekent: heb je een hoog pensioen, dan lever je 200 euro per maand AOW in. Heb je een klein pensioentje, of helemaal niets, dan lever je niets in. Dat betekent dus wél nivellering, maar doet recht aan de AOW als vangnet.
We moeten ons ook realiseren dat de AOW een omslagstelsel is. Je hebt dus geen opgebouwde rechten. Maar dat realiseert bijna niemand zich, en dus is het lastig om draagvlak te creëren.
Alle huidige oplossingen zijn slappe doekjes voor het bloeden.